X
تبلیغات
جمعیت همیاران استان سبز
جمعیت همیاران استان سبز
ارتقائ سطح سلامت روانی و اجتماعی 
قالب وبلاگ
لینک های مفید

 

 

نام کارشناس :زهرا افسرده

 تاریخ تولد: ۲/۴/۱۳۵۳

تحصیلات : کارشناسی علوم تربیتی. گرایش مشاوره و راهنمایی

مقدمه

دوران نوجوانی یک دوران برزخی است.نوجوان نه کودک است نه بزرگسال.نه در میان کودکان راحت و پذیراست و نه در رابطه با بزرگسال.میخواهد بزرگ باشد، کسی باشد.از طرفی در آستانه یا در حین بلوغ جنسی است.موقعیت او برخوردی خردمندانه میخواهد.(هایم گینوت-1389)

رفتار والدین زمینه ساز شکوفایی استعداد و رشد جسمانی،اخلاقی،اجتماعی،عاطفی و عقلانی نوجوانان میباشد.نکته مهم در کار تربیت نوجوانان تغییر دادن خود به جای نوجوان است.با توجه به تاثیر عمیقی که رفتار والدین بر رشد شخصیت و سلامت روان نوجوان دارد لازم است پدر و مادر حتی سایر اعضای خانواده به صورت مختلف اموزش ببینند و سطح اطلاعات و اگاهی خود را در برقراری ارتباط موثر با نوجوان افزایش دهند.(tebyan.net)

بنا بر انچه گفته شد،مطالبی که در ادامه می آید سعی شده یک تصویر کلی از سیمای نوجوانان در مرحله بلوغ نشان دهد تا با تغییرات جسمی و روانی،همچنین ویژگیهای عاطفی و هیجانی نوجوان بیشتر آشنا شویم،تا به گفته هایم گینوت فرزندان "محبت"ما را"مزاحمت" و "راهنمایی" ما را "دخالت" و "مراقبت" ما را "فشار" تلقی نکنندو ما هم دوران نوجوانی آنها را با سوء تعبییر بر داشت نکنیم بلکه با فهم درست بتوانیم به رابطه موفق با آنها برسیم.

بلوغ

بلوغ مفهومی است که در خلال آن دگرگونیهای سریع و ناگهانی در جنبه های  جسمی ،بیولوژیکی و روانی رخ میدهد.در زمره این دگرگونیها میتوان به رشد سریع قد و وزن،شروع فعالیت بعضی از غدد درون ریز و برون ریز و بلوغ جنسی اشاره کرد.

بلوغ جنسی به معنای رسیدن به مرز سن تولید مثل و شهوت جنسی بیان شده که با ترشح غدد جنسی و ظهور علایم ثانوی،احتلام در پسران و شروع قادگی در دختران به همراه است.

بلوغ جسمی هم نشانگر اوج رشد اکثر اعضا و اندامهای بدن است که در نتیجه آن قیافه فرد شکل کودکانه خود را از دست میدهد.(کرباسی،وکیلیان-1388)  

تغییرات و تحولات جسمی و روانی بلوغ

انزوا طلبی:هنگام شروع بلوغ کودک معمولا ازهمسالان و فعالیتهای خانوادگی دوری می جوید و غالبا با همسالان و اعضای خانواده اش نزاع دارد بیشتر اوقات خود را در رویای بیداری میگذراند و به این می اندیشد که چرا اطرافیان او را درک نمی کنند.

خستگی وملالت:کودک در حال بلوغ، از بازی کردن ، کار مدرسه،فعالیتهای اجتماعی و زندگی به طور کلی خسته و ملول می شود.در نتیجه تا می تواند کم کار می کند.

تعارض و ستیزه جویی اجتماعی: کودک در حال بلوغ غالبا نا همکار ،نا موافق و متعارض یا ستیزه جوست. خصومت آشکار بین دو  جنس به صورت انتقاد متقابل و توهین به یکدیگر در این سن عمومیت دارد.با پیشرفت بلوغ،این حالت کاهش می یابد و کودک به دوستی و همکاری و آزادمنشی علاقه مند می شود.

احساساتی تند:بدخلقی،قهر،انفجار خشم و میل به فریاد زذن در حال برانگیختگی شدید از خصایص این مرحله به شمار می روند که با غم و اندوه همراه است.

فقدان اعتماد به نفس:کودک در حال بلوغ اعتماد به نفس فبلی را از دست می دهد و نسبت به خویشتن بی اعتماد می شود و از شکست می ترسد.علت عمده این حالت ضعف مقاومت بدن و انتقاد مداوم از (طرف) بزگسالان است.(شعاری نژاد-1387)

بد بینی و شک:ارزش قایل شدن بیش از حد و مطلق برای هنجارهای اخلاقی و نیافتن آنها در رفتار و کردار والدین و اطرافیان احساسات نوجوان را بر می انگیزد و او را به شک و تردید دچار می کند.این تردید وبد بینی پس از آن ممکن است به رذایل اخلاقی نظیر استغمال دخانیات و مواد مخدر، مصرف مشروبات الکلی،رفتارهای پر خطر جنسی یا حتی اعتیاد به مصرف قرص های آرام بخش منجر می شود.

توجه بیش از اندازه به اندام و ظاهر:توجه به ظاهر در دوران بلوغ تا حدی طبیعی است و اجتناب نا پذیر به نظر می رسد،اما فراموش نکنیم افراط در آن که از بیکاری نوجوان و احتمالا ایجاد انگیزه های کاذب از سوی دیگران ناشی می شود،ممکن است به بیماری های روحی و روانی،توهم و تلقیات نادرست درباره اندام و ظاهر منجر  شود.

الگو سازی:بخشی از رفتارهای نوجوان در سن بلوغ از شرایط و دنیای معاصر نشات می گیرد.گسترش ارتباطات و اطلاعات،مدرنیته،مصرف گرایی و ماشینیسم عواملی هستند که نوجوان در سن بلوغ از آنها الهام می گیرد و در رفتارهایش بروز می دهد.نوجوان امروزی ساده لباس نمی پوشد.اتاق و وسایل شخصی می خواهد.به فناوری های جدید دلبسته است و آزادی و استقلال شخصی طلب می کند.(zibaweb.com)

هنر برقراری ارتباط:

درک این مطلب که نمی توان همان روشی را که در زمان کودکی نوجوان در پیش داشته اید،در دوران نوجوانی او نیز به کار برد،بسیار حایز اهمیت است.اگر منطقی باشید پی خواهید برد که کنار آمدن با نوجوان که اکنون در برابر سخنان شما در مقام پرخاشگری و سخنگویی بر می آید، امری ساده و بدیهی نیست.وظیفه پدری و مادری عمل کردن و دوست داشتن فرزند مستلزم در پیش گرفتن شیوه ای زیرکانه به همراه نرمش و مهارتی خاص است.به همین دلیل است که داشتن رابطه ی خوب و کنار امدن با نوجوان را در حکم هنر می دانند که لازمه اش طی مسیری هوشمندانه است و مانند هر هنر دیگری تنها با تمرین و پشتکار می توان مهارت لازم را به دست آورد.

آرامش و بردباری:بر خلاف عقیده عموم،وقتی شما با نوجوان خود صبور باشید،به او اصرار نورزید و او را وادار نکنید،بیش از آنچه انتظار دارید اتفاق خواهد افتاد.نوجوان شما سر تا پا تناقض است.در یک لحظه شما را متهم خواهد کرد که در کارش دخالت کرده اید و لحظه ای دیگر از شما چاره می خواهد.به جای اینکه چنین تناقضاتی را به او گوشزد کنید،بهتر است خونسرد باشید.در آن لحظه این کار دشوار است و احساس می کنید که نوجوانتان شما را دست انداخته است و...به هر حال شما سالهای سختی را پیش رو خواهید داشت.

گوش دادن:به منظور گفتگویی دلچسب باید شنونده ماهری باشید.اگر فرزند شما قادر نباشد آنچه را در فکرش می گذرد با شما در میان بگذارد،احتمالا به کس دیگری که شنونده ی خوبی است رو خواهد کرد.اگر تصور کنید آنچه نوجوانتان قصد گفتنش را دارد،از قبل می دانید و به یکباره به منظور نصیحت صحبتش را قطع کنید از آن پس هر گاه شما حضور داشته باشید او سکوت می کند و دیگر چیزی نمی گوید.وقتی مکالمه ی خوشایند را با نوجوانتان آغاز می کنید او دیگر حالت تهاجمی یا دفاعی به خود نمی گیرد و بی آنکه متوجه شود می توانید فلسفه خود را به او بقبولانید.از طریق گفتگویی پر شور و هیجان انگیز قادر خواهید بود بدون مو شکافی روی حرکت او اثر مثبت بگذارید. (جودی فورد-1390)

پرهیز از عیب جویی:بسیاری از پدر و مادر ها برای سر پوش گذاشتن بر عیوب خود ،به اصطلاح دست پیش میگیرند و برای آنکه جای حرفی نماند از کامل بودن و بی عیب و نقص بودن خود دم میزنند و به طور دائم به مورد و بی مورد از رفتار نو جوانشان انتقاد می کنند و در مقام نصیحت و راهنمایی او حرف می زنند.این دسته از والدین وظیفه خود می دانند که به صلاح فرزند،نقایص او را گوشزد کنند.متاسفانه این کار هر چند صادقانه ،رابطه میان پدر و مادر و نوجوان را خراب می کند. برخورد نوجوان با حقیقت عریان عیوب شخصیتش مهیب و ترساننده است.

عصبانیت بدون توهین و تحقیر:ابراز عصبانیت در عین حال توهین نکردن آسان نیست.با این حال باید یاد بگیریم که بدون تحقیرو توهین به عزیزانمان، نا خشنودی خود را نشان دهیم. .(هایم گینوت-1389)وقتی عصبانی هستید ،عصبانیت خود را پنهان نکنید،و گرنه جو را بد تر خواهید کرد.به خاطر داشته باشید عصبانیت علامتی است که نشان می دهد که یک جای کار اشتباه است.نوجوانان باید حد و حدود را بشناسند.آنها باید معنی " کافی است" را بفهمد.بهتر است احساس خود را نسبت به آنچه می بینید ،بیان کنید.(جودی فورد)

جرج چهارده ساله در اتاق نشیمن از دوستانش پذیرایی می کرد.میهمانی تمام شد و بچه ها همگی بدون مرتب کردن اتاق پی کارشان رفتند. مادر گفت:"وقتی اتاق را به هم ریخته می بینم ،وقتی میبینم شیشه های نوشابه و بسته های چیپس همه جای اتاق را گرفته ناراحت می شوم،عصبانی می شوم.کارتان که تمام شد اتاق باید مرتب شود." .(هایم گینوت-1389)

بر چسب نزدن:رفتار بسیاری از پدر و مادر ها با نو جوانها به گونه ای است که انگار فرزند آنها شنوایی اش را از دست داده است .در حضور آنها درباره شان چنان صحبت می کنند که انگار شئ و بیجان هستند.گذشته ها را ارزیابی می کنند و درباره آینده نظر می دهند "از روز اول هم بجه تلخ و نچسبی بود.آدم ذاتا بد بینی است."این قبیل برچسب زدنها خطر ناک است.بچه ها خیلی زود نقشهای پیشنهادی پدر و مادر ها را می پذیرند.(هایم گینوت)

احترام به خلوت نوجوان:نوجوانان به تنهایی و انزوا احتیاج دارند.آنان برای اینکه رشد کنند لازم است از لحاظ جسمی و روحی از شما فاصله بگیرند.بعصی از پدر و مادر ها کنجکاوند بدانند که در پشت درهای بسته چه می گذرد.نوجوانان در پشت درهای بسته به موسیقی گوش میدهند.تلفنی حرف میزنند.فکر می کنند.خود را در آیینه نگاه می کنند.به رویا فرو می روند یا خاطرات خود را می نویسند.نوشتن خاطرات به منزله گفتگو با خود است.راهی است که نوجوان می تواتند احساسات و عقاید خود را بروز دهد و این امر خصوصی وسیله ای برای حل مشکلاتش است.

 باور داشتن و اعتماد به نوجوان:به دوران نوجوانی خود برگردید و از خود بپرسید آیا طی آن دوران احساس ناامیدی و دلسردی می کردید؟آیا قلبتان می شکست؟آیا خیال می کردید به جایی تعلق ندارید؟آیا غمگین و دلتنگ بودید یا به خودتان هم شک داشتید و ...

باور و اعتماد شما به اینکه نوجوانتان فردی توانا و در باطن خوب است،شرط واجبی برای پیشرفت و گسترش حس مسولیت پذیری و تبدیل او به شخص بالغ و سرزنده است.او احتیاج دارد حتی در مواقعی که انتخاب نا صحیح می کند یا باعث سرافکندگی و نا امیدی شما می شود،تاییدش کنید.او به عشق و محبت شما نیازمند است .اگر شما او را باور نداشته باشید،دچار بحران و مشکلاتی می شود که دیگر به راحتی نمی تواند در مسیر اصلی گام بردارد.حتی هنگامی که نوجوان شما دست به رفتاری احمقانه می زند و یا با قضاوت نا صحیح و ضعف خود همه چیز را به هم می ریزد،به خاطر داشته باشید در آن لحظه تصور می کرده عملش صحیح و آن تنها راه چاره بوده است،بگذارید نوجوانتان متوجه این قضیه شود که حتی اگر دست به خطایی زد ،شما همچنان او را باور دارید .در آن هنگام است که او می تواند از اشتباهات خود پند بگیرد و خود را اصلاح کند و به سوی رشد فکری گام بردارد.

 

منابع:

گینوت ،هایم.روانشناسی بلوغ.(مهدی قراچه داغی،مترجم).انتشارات دایره.1388

فورد،جودی.خدایا به دادم برس نوجوان دارم.(نفیسه معتکف،مترجم).انتشارات هو.1390

کرباسی،منیژه- وکیلیان،منوچهر.مسائل نوجوانان و جوانان .انتشارات دانشگاه پیام نور.1388

شعاری نژاد،علی اکبر.روان شناسی رشد. .انتشارات دانشگاه پیام نور.1387

 www.tebyan.net

www.zibaweb.net


موضوعات مرتبط: با کارشناسان جمعیت همیاران
[ دوشنبه سی ام اردیبهشت 1392 ] [ 13:52 ] [ همیار ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

امکانات وب